Bí quyết thành công trong nghề báo

Nghề báo là nghề đưa tin tức đến công chúng. Chính những bài báo hàng ngày bạn đọc, tin tức thời sự bạn xem và các kênh radio bạn nghe đều do đội ngũ người làm báo xây dựng nên.

Tính đến ngày 31/12/2020, cả nước có 779 cơ quan báo chí. Trong đó có 142 báo trung ương và địa phương, 612 tạp chí, 25 cơ quan báo điện tử. Ngoài ra, còn có 72 cơ quan có giấy phép hoạt động phát thanh truyền hình.

Bên cạnh đó, cả nước có khoảng 41.000 người hoạt động trong lĩnh vực báo chí. Trong đó có 15.768 người thuộc khối phát thanh truyền hình và 21.132 người được cấp thẻ nhà báo. Số liệu được Ban tuyên giáo Trung ương công bố tại Hội nghị Báo chí Toàn quốc tổng kết công tác năm 2020.

Nếu bạn muốn tìm hiểu toàn cảnh nghề báo cũng như bí quyết để tham gia và thành công trong lĩnh vực báo chí thì bài viết này dành cho bạn.

tin tức | dương trung oanh

Những nội dung trong bài viết:

  1. Nghề báo là gì?
  2. Quy trình học và hành nghề
  3. Nghề báo trong tương lai
  4. Tổng kết

1. Nghề báo là gì?

Từ năm 2016, khi Luật Báo chí ra đời thì nghề báo được định hình rõ nét hơn. Luật này quy định về quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân. Tổ chức và hoạt động báo chí. Quyền và nghĩa vụ của cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và có liên quan đến hoạt động báo chí. Quản lý nhà nước về báo chí.

Nếu có điều kiện, tôi nghĩ bạn nên tìm đọc Luật này. Chỉ cần hơn 1 tiếng, bạn có thể đọc hết 61 Điều trong Luật này để nắm kiến thức cơ bản về nghề báo. Tuy nhiên, nếu không có thời gian tìm hiểu, bạn có thể đọc hết bài viết để hiểu rõ hơn về nghề báo.

Theo khoản 1 Điều 3 Luật Báo chí 2016, báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bạn định kỳ và phát hình, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử.

Nhà báo, phóng viên tác nghiệp
Nhà báo, phóng viên (bên phải) phỏng vấn quan chức nhà nước.

Là người đưa tin

Từ những thông tin này, bạn có thể hiểu đơn giản: Nghề báo là làm các hoạt động đưa tin đến độc giả. Bên cạnh công việc của một nhà báo, phóng viên, phát thanh viên mà bạn dễ dàng bắt gặp thì để xuất bản một tác phẩm báo chí còn cần những người “phía sau hậu kỳ”. Đó chính là những người quay phim, dựng phim, kỹ thuật, biên tập,…

Chính vì vậy, để tạo một tác phẩm báo chí hoàn chỉnh trước công chúng cần rất nhiều thời gian, công sức của một đội ngũ người làm báo. Cho dù bạn chọn làm ở công đoạn nào thì bạn cũng đều được coi là những người tham gia làm nghề báo.

2. Quy trình học và hành nghề báo

Học nghề báo ở đâu?

Theo ghi nhận của tôi, hiện nay vẫn chưa có quy trình bắt buộc bạn phải học tập ở đâu mới có thể tham gia vào nghề báo. Tuy nhiên, không vì lẽ đó mà ai cũng có thể trở thành nhà báo, phóng viên.

Bởi lẽ, báo chí cũng có những yêu cầu nghề nghiệp nhất định. Bao gồm: khả năng viết, nắm bắt đề tài, phỏng vấn, chụp ảnh, quay phim, dựng phim,…

Máy ảnh là người bạn thân thiết
Máy ảnh là người bạn thân thiết của người làm báo.

Để có kiến thức nền cơ bản cho nghề báo, bạn có thể theo học chính quy tại các trường đại học, cao đẳng. Tại Việt Nam, Học viện Báo chí & truyên truyền (Hà Nội) và Trường Đại học khoa học xã hội & nhân văn TPHCM là hai nơi đào tạo báo chí được nhiều bạn trẻ nhắm đến. Ngoài ra, còn nhiều trường đại học khác trên cả nước cũng có đào tạo chuyên ngành báo chí & truyền hình.

Tuy nhiên, trong thực tế có rất nhiều người làm báo không tham gia đào tạo tại đây. Nhiều nhà báo, phóng viên học về các chuyên ngành khác, như: ngôn ngữ, tài chính, kinh tế, luật, công nghệ,… đam mê viết lách và chịu khó rèn luyện, trao dồi nghề nghiệp vẫn rất thành công với nghề.

Bắt đầu làm nghề báo như thế nào?

Thực tế, học là một chuyện, hành lại là một chuyện khác. Mặc dù chưa có thống kê đầy đủ nào nói về tỷ lệ sinh viên được đào tạo bài bản sau khi ra trường có làm nghề báo hay không. Tuy nhiên, thực tế số lượng người bám trụ với nghề rất ít.

Theo khảo sát nhanh của tôi, chỉ khoảng 30% sinh viên được đào tạo bài bản, chính quy vẫn tiếp tục hành nghề sau khi ra trường. Bởi lẽ, áp lực phía sau “hậu trường” của nghề báo khiến nhiều bạn trẻ không còn mơ tưởng về ánh hào quang trước “sân khấu” nữa.

Để dấn thân vào nghề báo, nói khó cũng đúng, mà dễ cũng chẳng sai. Bởi lẽ, với nhu cầu thông tin như hiện nay, bất cứ ai cũng có thể trở thành cộng tác viên của báo chí nếu có những kỹ năng cơ bản hành nghề.

Một bài báo là sản phẩm của nhiều người cùng xây dựng nên
Thông thường, một bài báo là sản phẩm của nhiều người làm báo cùng xây dựng nên.

Bạn chỉ cần chọn một tờ báo yêu thích để đọc. Và tìm chuyên mục cộng tác với báo để gửi bài thì đã “nhón” một chân vào nghề báo rồi. Nếu yêu thích và đam mê nghề báo, bạn sẽ tạo ra nhiều tác phẩm báo chí hơn nữa để được một tờ báo nhận vào làm. Và chính thức trở thành người làm báo.

Tuy nhiên, với áp lực thông tin như hiện nay nếu bạn không có sự nỗ lực kiên trì và bền bỉ thì cũng khó trụ được với nghề. Đấy chính là lý do vì sao tôi nói việc dấn thân vào nghề báo “không quá khó, cũng chẳng dễ dàng”.

3. Nghề báo trong tương lai

Nếu chịu khó quan sát, bạn sẽ thấy rõ nghề báo bây giờ và 20 năm trước đã có những biến chuyển rõ rệt. Ngày xưa, thông tin chúng ta được tiếp cận chủ yếu qua phát thanh, truyền hình và báo giấy.

Ngày này, thông tin đưa đến độc giả dần chuyển sang đường truyền mạng internet. Thậm chí, nhiều người còn “chuộng” lướt mạng xã hội hơn là đọc những thông tin chính thống từ báo đài.

Tôi tin rằng, không chỉ nghề báo mà rất nhiều nghề khác trong xã hội cũng có những bước “lột xác” như vậy. Khi xã hội ngày càng phát triển, một số nghề nghiệp không phát triển theo thì sẽ bị diệt vong. Và nghề báo cũng không ngoại lệ.

Hiện tại, nhiều đơn vị báo đài đã chuyển sang hình thức “toà soạn hội tụ”. Nhờ vậy, phóng viên, biên tập viên, quay phim,  kỹ thuật,… được kết nối với nhau nhiều hơn trước. Bên cạnh các sản phẩm báo chí thông thường (phát thanh, truyền hình, báo in, báo điện tử), nhiều báo đài còn tận dụng nền tảng mạng xã hội (facebook, youtuber, tiktok, instagram,…) để tiếp cận độc giả.

Cần sự “nâng cấp” của người làm báo

Bên cạnh đó, người làm báo cũng tự “nâng cấp” bản thân cho phù hợp với thời thế. Nhà báo, phóng viên không chỉ đơn thuần viết bài, chụp ảnh mà còn biết quay phim, dựng phim để tạo ra một sản phẩm báo chí hoàn chỉnh.

Thậm chí, nhiều nơi còn yêu cầu người làm báo phải nắm bắt kiến thức công nghệ, am hiểu nền tảng mạng xã hội để đưa sản phẩm báo chí đến gần người đọc hơn.

Hiện tại, sự bùng nổ của internet và mạng xã hội đang gây “áp lực” cho hoạt động báo chí truyền thống. Tuy nhiên, đây cũng chính là cơ hội để người làm báo “tạo một thị trường” mới, tiếp cận với nhiều độc giả hơn nếu biết cách “chuyển mình”.

Nghề báo trong tương lai
Nghề báo trong tương lai sẽ tiếp tục tồn tại theo nhu cầu của con người.

Trong tương lai, con người vẫn có nhu cầu tiếp cận thông tin. Đặc biệt là những thông tin giá trị, thiết thực, đa chiều và chính thống. Đây chính là ưu thế của nghề báo mà không nền tảng xã hội nào cạnh tranh nổi.

Chính vì vậy, nghề báo vẫn sẽ tiếp tục tồn tại theo nhu cầu của con người. Tuy nhiên, nếu bạn muốn tham gia hành trình của nghề báo thì phải chuẩn bị một năng lực tốt để ứng biến với hoàn cảnh.

Thời đại nào cũng cần tiếp cận thông tin
Thời đại nào con người cũng có nhu cầu cần tiếp cận thông tin.

Tổng kết

Để nói sâu về nghề báo thì vẫn còn rất nhiều vấn đề phải “mổ xẻ”, phân tích. Bài viết này tôi chỉ muốn đề cập đến nghề báo và những điều cần chuẩn bị nếu bạn muốn tham gia vào công việc này.

Tôi nghĩ khi đọc đến đây chắc hẳn bạn thật sự muốn tìm hiểu và dấn thân vào nghề báo. Vì vậy, bên cạnh những kiến thức cần thiết, công cụ hỗ trợ (máy móc, công nghệ,…) thì tôi cũng muốn chia sẻ đến bạn bí quyết để bạn thành công trong nghề cũng như giữ “lửa” nghề lâu hơn.

Đó chính là luôn giữ “một cái đầu lạnh và một trái tim nóng”. Bởi lẽ, khi làm báo bạn sẽ phải tiếp cận rất nhiều luồng thông tin. Nếu bạn không thật sự có “một cái đầu lạnh” để tỉnh táo phân tích thông tin thì rất dễ trở thành “công cụ” truyền tin một cách mù quáng. Đồng thời, nếu không có “một trái tim nóng” bạn sẽ không thể giữ “lửa” đam mê, nhiệt huyết sau những chông gai, cạm bẫy của cuộc đời.

Một nửa sự thật thì không phải là sự thật

Ngạn ngữ phương Tây có câu: “một nửa cái bánh mì vẫn là bánh mì, nhưng một nửa sự thật thì không phải là sự thật…”. Vì vậy, tôi hy vọng bạn sẽ luôn giữ vững đam mê, đi đến cùng của sự thật trong từng đề tài mà bạn khai thác.

Trong khuôn khổ của bài viết, tôi chỉ chia sẻ về nghề báo đến đây. Trong những bài viết sau, tôi sẽ chia sẻ tiếp về nghề viết, ở một khía cạnh khác. Hy vọng những thông tin này giúp ích đến bạn.

Nếu bạn thích về nghề viết, và muốn thử thách ở nhiều lĩnh vực khác chuyên về viết lách, bài viết này dành cho bạn:

Hành trang cần thiết cho nghề viết

Cám ơn bạn đã đọc bài viết.

TRUNG OANH

Vui lòng đọc kỹ bản quyền trước khi sao chép nội dung bài viết này.

Thông tin về tác giả.

About The Author

Scroll to Top